درباره وبلاگ
مدیر وبلاگ


سلام دوستان وبلاگ انجمن علمی دانشجویان مهندسی معدن دانشگاه بیرجند وبلاگی تخصصی و مربوط به اخبار واطلاعات روز معدنی است. شما می توانید با ارسال اخبار و اطلاعات جدید ما را در ارائه وبلاگی به روز یاری فرمایید. لطفا مطالب خود را به ایمیل hosseinzade.hassan@birjand.ac.ir ارسال کنید و همچنین خواهشمندم نظرات خود را درباره مطالب و وبلاگ بیان کنید با تشکر: مدیریت وبلاگ
آرشيو وبلاگ
صفحات وبلاگ
RSS Feed
پنجشنبه ۱۳۸٩/٧/٢٩ :: ۱٠:٠٧ ‎ق.ظ ::  نويسنده : مدیر وبلاگ (علی حصاری)

معرفی رشته تونلسازی

گفت و گو با مهندس حسن مدنی

استادیار دانشگاه صنعتی امیرکبیر با ماهنامه توسعه معدن

چندی پیش باخبر شدیم رشته ای تحت عنوان تونلسازی به زیر شاخه های کارشناسی ارشد مهندسی معدن افزوده شده است. جهت بررسی کم و کیف این موضوع با مهندس مدنی گفت و گویی انجام داده ایم که در ادامه مطلب مطالعه می نمایید.

نوشته شده توسط حسین محمودآبادی


توسعه معادن: با سپاس از پذیرش مصاحبه،خواهشمند است در ابتدا از خودتان بگویید.

مهندس مدنی: بنده استادیار بازنشسته ی دانشگاه امیر کبیر، مدیر آموزش نظام مهندسی معدن؛ رییس کمیته­ی تدوین معیارها و ضوابط معدنی کمیته­ی استخراج وزارت صنایع و معادن و عضو شورای تدوین دستورالعمل ها هستم.

در سال 41 با احراز رتبه ی اول از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شدم. مطابق رسم آن زمان، با توجه به اینکه رتبه های  اول را برای ادامه  تحصیل به خارج اعزام می نمودند، یک سال معافیت تحصیلی گرفتم تا مقدمات اعزام به خارج را فراهم نمایم. در همین حین یکی از اساتید توصیه کرد که اگر در ایران بمانم و در معادن کرمان در کنار متخصصان روسی به کار مشغول شوم، قطعاً ارزش آن کمتر از تحصیلات کلاسیک در آمریکا نیست.

آن زمان کار اکتشاف و استخراج معادن کرمان و یزد جهت تأمین مواد معدنی ذوب آهن ایران اغاز شده بود. من هم به توصیه ی ایشان بورس شاگرد اولی را کنار گذاشته و به عنوان یکی از اولین پایه گذاران ذوب اهن ایران، در معادن کرمان مشغول به کار شدم که تا سال 51 در کرمان بودم. سپس به ناحیه ای در شاهرود که در حال حاضر به البرز شرقی معروف است، منتقل شده و تا سال 54 در شرکت زغال سنگ البرز شرقی به عنوان معاون به فعالیت پرداختم. پس از آن به سیستم دانشگاهس باز گشته و رشته ی مهندسی معدن را در دانشگاه امیر کبیر راه اندازی نمودم. با توجه به این که 9 سال به صورت عملی به فعالیت پرداخته بودم و به نیازهای این رشته کاملاً واقف بودم، تصمیم گرفتم به کمک جمعی از دوستان، برنامه ای منطبق با نیازهای معدنی تهیه نمایم. علاوه بر این، رشته ی معدن را در دانشگاه شاهرود، دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین  و نیز دانشگاه آزاد پایه گذاری کردم.

در این مدت علاوه بر سمت های آموزشی، سمت های اجرایی نظیر مدیر گروه استخراج معدن؛ معاون آموزشی دانشکده معدن، سرپرست تحصیلات تکمیلی، رییس دانشکده معدن و متالوژی و مدیر کل خدمات آموزشی دانشگاه امیر کبیر را به عهده داشتم. همچنین تألیف و ترجمه ی 40 کتاب، 40 مقاله ی کنفرانسی و 42 مقاله ژورنالی از جمله فعالیت های من در این دوره بوده است.

به غلط تصور می شود که مقوله تونلسازی مربوط به رشته ی عمران است.        

* توسعه معادن: مطلع شدیم رشته ای تحت عنوان تونلسازی قرار است به عنوان یکی از زیرشاخه های مهندسی معدن افزوده شود.                                                                               

کمی راجع به این رشته توزیح دهید.                                                                                       

 مهندس مدنی: مهندسی معدن رشته ای است که توانایی های آن هنوز در جامعه هب خوبی شناخته نشده است. کشور مابه دلیل کوهستانی بودن، برای ایجاد راه و راه اهن نیاز به تونل های متعدد دارد. تونل  های مترو از جنبه های دیگر آن است. اگر فعالیت های احداث تونل را از ابتدا تا انتها بررسی کنیم، 75 درصد آن مربوط به معدن و 25 درصد آن مربوط به عمران است. ولی به غلط تصور می شود که مقوله تونلسازی مربوط به رشته عمران است.

کار تونلسازی از اکتشاف ساختگاه و مطالعات زمین شناسی و ژئوتکنیکی تا خدمات ساختگاه و مطالعات زمین شناسی و ژئوتکنیکی تا خدمات فنی شامل تهویه، روشنایی، آبکشی، انرژی رسانی به عهده ی مهندسین معدن است. تحلیل پایداری و طراحی سیستم نگهداری نیز امری است که مهندسین معدن با گرایش مکانیک سنگ، عهده دار آن هستند. تنها بخش اجرای سیستم نگهداری شامل مسائل مربوط به بتن به عهده مهندسین عمران است. البته در این رشته، هم از کارشناسان معدن و هم عمران پذیرش صورت می گیرد و شامل تعدادی دروس جبرانی است که بیشتر مخصوص مهندسان عمران است. این رشته تمام انواع تونل ها شامل تونل های خدماتی، تونل های حمل و نقل و تونل های نظامی را در بر می گیرد.

توسعه معادن: راجع به واحدهای درسی این رشته توضیح دهید.

مهندس مدنی: طول این دوره نیز مطابق هر دوره کارشناسی ارشد دیگری دو سال است که 16 واحد تخصصی الزامی، 2 واحد سمینار، 6 واحد پایان نامه و 8 واحد دروس اختیاری را در بر می گیرد. یک سری دروس جبرانی هم در نظر گرفته شده است که بسته  به این که شخص، ورودی معدن است یا عمران، تفاوت می کند. دروس الزامی شامل مکانیک خاک پیشرفته، مکانیک سنگ پیشرفته، روش های عددی مطالعات مهندسی ساختگاه تونل، روش های حفاری کلاسیک، روش های حفاری مکانیزه ی تونل، خدمات فنی تونلسازی و روش های طراحی و تحلیل پایداریی تونل هاست.

از بین دروس اختیاری که حدود 9 درس است، دانشجو باید 8 واحد را انتخاب کند. این دروس عبارتند از: ابزار بندی و رفتار سنجی در تونل، بازرسی تعمیر و نگهداری تونل ها، حفریات زیرزمینی ویژه شامل مغارها، شفت ها، تونل های تحت فشار، ایستگاه های مترو،   

 (HSE) بهداشت و ایمنی و محیط زیست در تونلسازی

،مدیریت در تونلسازی، میکرو تونلسازی، سازه های بتنی و فلزی در تونلسازی، تحلیل دینامیکی فضای زیرزمینی و عملیات اجرایی در تونلسازی.

توسعه معادن: اولین ورودی این رشته از چه زمانی وارد دانشگاه خواهد شد؟

مهندس مدنی: تمام امور مربوط به این امر صورت گرفته است و باید مراحل آن طی شود. امیدواریم اعلام رسمی آن از مهرماه آغاز گردد.

توسعه معادن: به نظر شما این تصور نادرست از امور تونلسازی در حیطه ی تخصصی مهندسان معدن از کجا ناشی می شود؟

مهندس مدنی: عدم اگاهی جامعه از یک سو و عدم تبلیغات درست از سوی ما موجب پدید آمدن چنین تصوری شده است. جالب است اشاره کنم جلد دوم کتاب تونلسازی که به عنوان کتاب برگزیده ی سال دانشگاه تهران انتخاب شد، در شاخه ی عمران ارزیابی شده بود. البته کم کم جامعه این مسئله را ذیرفته است. مثلاً مسئولین اجرایی تونل توحید تهران، مهندسان معدن بودند. در جامعه این گونه جا افتاده است که فقط تونل های معادن زیرزمینی مربوط به رشته ی معدن است. به همین دلیل بود که ما تصمیم داشتیم نام این رشته را به معدن و فضاهای زیرزمینی تغییر دهیم.

در زمینه تونلسازی تألیفات محدودی داریم.

توسعه معادن: با توجه به این که شما جزو معدود افرادی هستید که در این زمینه به تألیف و ترجمه کتاب پرداخته اید، منابع موجود در این زمینه را کافی ارزیابی می کنید؟

مهندس مدنی: مسلماً خیر، ما در زمینه تونلسازی تألیفات بسیار محدودی داریم. 4 جلد کتاب تونلسازی تألیف بنده، کتابی که آقای دکتر فهیمی فر ترجمه کرده، کتاب تونلسازی سپری تألیف آقای دکتر شریف زاده و کتاب های آتشکاری مهندس استوار، کل منابع این رشته را تشکیل می دهند.

توسعه معادن: علت کمبود منابع را در چه می دانید؟

مهدنس مدنی: منابع جهانی موجود در زمینه مهندسی معدن نسبت به رشته های دیگر نظیر برق یا کامپیوتر بسیار محدود است. در لیست کتبی که برای نمایشگاه کتاب امسال آوردند، تعداد محدودی مربوط به مهندسی معدن می شد که در این لیست نیز تعداد قابل توجهی از کتاب های معدنی را در دسته ی زمین شناسی یا عمران طبقه بندی کرده اند.

یکی از دلایل کمبود منابع، کمتر بودن اساتید و دانشجویان رشته ی معدن است. ناشری که در زمینه هایی نظیر برق یا عمران، کتاب منتشر می کند، مخاطبان بیشتری دارد. مشکل دیگر این است که انگیزه لازم جهت تألیف کتاب سلب شده است. تألیف کتاب به عنوان یکی از شرایط ارتقاء، برداشته شده و فرد می تواند تنها با ارایه ی چند مقاله از استادیاری به دانشیاری و از دانشیاری به استادی ارتقاء یابد.

توسعه معادن: و اما سخن آخر

مهندس مدنی: من تصور می کنم رشته ی مهندسی معدن هنوز جایگاه حقیقی خود را نیافته است. در این بین دانشگاهیان باید تولید علم را افزایش داده و مسئولین هم امکاناتی را فراهم نمایند که از طریق واگذاری بخشی از معادن به مهندسان معدن، ایشان بتوانند جذب معادن شوند. خوشبختانه در حال حاضر، نظام مهندسی قانونمندتر شده و امکان کار مهندسان بیشتر فراهم شده است.                



موضوع مطلب :
 
 
نویسندگان
پیوندها
آخرین مطالب