چاه پیمایی 1

لوازم و وسائل مورد نیاز در چاه نگاری:

مجموعه تجهیزات چاه نگاری از یک سوند(sond) و کامیون یا اتاقکی که تجهیزات الکترونیکی مرتبط با سوندها در درون آن جای می گیرد، تشکیل می شود.

پارامتر های فیزیکی مورد بررسی در هرنوع عملیات چاه پیمایی، از طریق سوند ها به سطح زمین انتقال داده می شود. سوند محفظه ی استوانه ای شکلی است که فرستنده و در بعضی موارد گیرنده امواج نیز درون آن قرار می گیرند. سوند به کمک کابل های ویژه ای به درون چاه فرستاده می شود. کابل روی قرقره ای می چرخد که همراه لوزام دیگر کنترل کننده و تجهیزات الکترونیکی مورد نیاز در هر نوع عملیات چا هنگاری در کامیون آزمایشگاهی یا اطاقک ثابتی جای می گیرد.

▪ کاربرد چاه نگاری و اهمیت آن در اکتشاف و مطالعه مخازن نفت و گاز

اطلاعات یک مخزن نفتی یا گازی از شیوه های مختلفی به دست می آید. یکی از این شیوه ها نمونه گیری یا مغزه گیری از سنگ مخزن است. نمونه گیری از یک سازند ابتدا از برون زد (out crops) آن سازند (قسمتی از سازند که در سطح زمین قابل رویت است و از زیر زمین بیرون آمده است) آغاز می شود، اما در زیر سطح زمین یعنی در چاه های نفت، نمونه گیری با گرفتن مغزه (Coring) (دستگاهی را به درون چاه می فرستند و یک مغزه استوانه ای شکل از آن سازند مورد نظر کنده و به سطح می آورند) و یا با استفاده از کنده های حاصل از حفاری (Cutting) انجام می شود.

اهمیت گرفتن لاگ از این جهت قابل توجه است که می تواند اطلاعات حاصل از نمونه گیری و مغزه گیری را تکمیل کند. لاگ یک فناوری مهم بررسی تکمیلی برای تکمیل اطلاعات حاصل از چاه محسوب می شود که بدون آن هرگز مطالعاتی که تحت عنوان مطالعات جامع مخزنی برای شبیه سازی مخزن انجام می گیرد نمی تواند ضریب اطمینان قابل قبولی داشته باشد.

البته ممکن است این پرسش مطرح شود که اگر می توان به طور پیوسته از تمام سازندهای موجود یک چاه مغزه گیری شود، در این صورت اطلاعات چاه نگاری، چه نقشی می تواند در مطالعات اکتشافی داشته باشد؛ چرا که در این صورت زمین شناس و مهندس مخزن می تواند تمام اطلاعات مورد نیاز خود را از راه آزمایش مغزه به دست آورد. اما مسائل و مشکلاتی در این زمینه وجود دارد که انجام عملیات چاه نگاری را گریزناپذیر می کند:

۱) بدست آوردن اطلاعات مشکل از طریق مغزه گیری مشکل تر و بسیار پرهزینه تر است.

۲) کافی نبودن حجم مغزه برای انجام آزمایش های مختلف روی آن.

۳) مطالعه کمی به وسیله کامپیوتر آن گونه که روی دادهای چاه نگاری میسر است، به ۲ دلیل از طریق مغزه گیری امکانپذیر نیست.

الف) پیوستگی اطلاعات چاه نگاری: به وسیله عملیات چاه نگاری می توان به صورت پیوسته از سازند ها اطلاعات گرفت، در حالی که مغزه از تمام سازند های چاه گرفته نمی شود، بلکه تنها از برخی از نقاط چاه مغزه گرفته می شود.

ب) داده های لاگ به طور مستقیم برای نرم افزار تحلیل اطلاعات لاگ قابل استفاده است، در حالی که مغزه گیری به خودی خود اطلاعاتی به دست نمی دهد، بلکه ابتدا باید روی مغزه ها آزمایشاتی صورت گیرد، پس از آن اطلاعات به دست آمده برای تحلیل به نرم افزار وارد شود.

به این ترتیب می توان به راحتی دریافت که تنها تکیه بر اطلاعات حاصل از مغزه ها و نادیده گرفتن اطلاعات چاه نگاری از نظر اقتصادی و دقت علمی، منطقی نیست. علاوه بر آن به دلایل تکنیکی، از آن جایی که امکان شکستن، یا ریزش مغزه به داخل چاه وجود دارد، همیشه مغزه گیری از چاه در اندازه ی مورد نظر امکان پذیر نیست.

آن چه که گفته شد برخی از مهمترین دلایلی بودند که باعث شدند در ۵۰ سال گذشته تکنیک های بررسی تکمیلی برای رفع تنگناهای موجود گسترش پیدا کنند.

بررسی های چاه نگاری یکی ازمهمترین این تکنیک هاست. در سال های گذشته انواع نگارها با کارایی های مختلف و نیز روش های جدید تفسیر به طور روز افزونی گسترش یافته اند. نگارها به تعبیری نقش چشم زمین شناس را پیدا کردند. چشمی که کامل نیست، اما نابینا هم نیست. این دستگاه ها برای مهندسین مخزن جایگاه ویژه ای احراز کرده و نقش مهمی در تکمیل اطلاعات حاصل از مخزن و کاهش هزینه های کسب اطلاعات ایفا می کنند.

دسبراندز در سال ۱۹۸۶ طی بررسی هایی که انجام داد، هزینه ثبت چاه نگاری را در یک چاه باز برابر ۲ درصد هزینه ی کل چاه برآورد کرده است ، این در حالی ست که اطلاعات حاصل از این داده ها هزینه ای در حدود پنجاه تا شصت برابر کمتر را در مقایسه با مغزه گیری نشان می دهد. این تفاوت اهمیت اقتصادی چاه نگاری را به خوبی نشان می دهد.

اولین مطالعات چاه نگاری منسوب به مارسل و کنواد شلومبوژه است که برای اولین بار در محلی بنام «شل برن» فرانسه، مقاومت ویژه طبقات را اندازه گیری و تحت عنوان «مغزه گیری الکتریکی» ارائه دادند، به دنبال آن، پیشرفت های علمی و تکنیکی باعث شد ثبت پارامترهای مختلف با دستگاه هایی که هر روز پیشرفته تر می شد امکان پذیر شود، استفاده کنندگان عمده این تکنیک های ژئوفیزیکی، مهندسین نفت هستند که از این اطلاعات برای بدست آوردن تخلخل و درجه اشباع نفت... سود می برند.

/ 1 نظر / 72 بازدید
احسان

سلام آقای بیرمی با وجه به اینکه بعضی از بچه ها قصد ادامه تحصیل توی رشته نفت رو دارند اگه میشه لطف کنید ومنابع معتبرش رو معرفی کنید.راستش خودم دنبال ی کتاب چاه پیمایی خوب میگردم ولی نمی دونم چی بخونم.اگه میشه راهنماییم کنید ممنون میشم.. با تشکر