آینده بازار زغال‌سنگ تا سال 2030

ذخایر
مجموع ذخایر قابل استفاده و بازیافتنی زغال‌سنگ در سرتاسر جهان، 1001 میلیارد تن تخمین زده می‌شود. این مقدار ذخیره، با توجه به میزان مصرفی فعلی، تقریبا برای 180 سال دوام خواهد داشت. در طول تاریخ، میزان زغال‌سنگ تخمینی جهان، اگرچه تقریبا ثابت بوده ولی کاهش تدریجی داشته است. 1174 میلیارد تن تخمین زده شده در آغاز سال 1990 به 1083 میلیارد تن در سال 2000 و 1001 میلیارد تن در سال 2003 رسیده است. طبق برآوردهای تازه، بیشترین کاهش ذخایر زغال‌سنگ جهان، مربوط به آلمان بوده است که مجموع ذخایر زغال‌سنگ آن کشور از 73 میلیارد تن به 7 میلیارد تن رسیده است. اگرچه ذخایر زغال‌سنگ در مناطق وسیع و مختلفی از سراسر دنیا توزیع شده‌اند، 67 درصد ازذخایر قابل استفاده و بازیافتنی زغال‌سنگ در 4 کشور قرار دارد. ایالات متحده (27 درصد)، روسیه (17 درصد)، چین (13 درصد) و هند (10 درصد). در سال 2003 این 4 کشور به همراه یکدیگر 63 درصد از زغال‌سنگ جهان را تولید کرده‌اند. براساس طبقه‌بندی، آنتراسیت (زغال‌سنگ خشک و خالص) زغال‌سنگ چوب نما یا قهوه‌ای 17 درصد از ذخایر زغال‌سنگ را تشکیل داده‌اند. کیفیت و کاراکترهای ژئولوژیکال زغال‌سنگ، پارامترهای مهمی برای ذخایر زغال‌سنگ هستند. زغال‌سنگ منبع ناهمگن و متباین از انرژی است که دارای کیفیت‌های مختلفی مثل گرما، سولفور و خاکستر قابل استفاده است. ویژگی‌های زغال‌سنگ بسته به نوع و منطقه‌ای که زغال‌سنگ در آن قرار گرفته است و یا حتی رگه‌های داخل معدن متفاوت است. زغال‌سنگ‌های بیتومینوس دارای کیفیت مضاعفی هستند و از آنها برای ساخت و تولید کک و استفاده در فرآیندهای فولادسازی به‌کار برده می‌شود. زغال‌سنگ‌های کک که در آمریکا تولید می‌شوند، گرمایی در حدود 4/27 میلیون Btu در هر تن ایجاد می‌کنند و حاوی سولفور نسبتا کمی هستند، تقریبا 8/0 درصد در هر کیلو. ذخایر لایگنیت طیف دیگری از زغال‌‌سنگ‌های Btu پایین است. ذخایر لایگنیت تنوع و گوناگونی قابل‌توجهی در واحد Btu از خود نشان می‌دهد. براساس تخمین‌های منتشر شده توسط آژانس بین‌المللی انرژی در سال 2003، متوسط گرمای ایجاد شده از لایگنیت در کشورهای تولیدکننده اصلی، از کمتر از 3/4 میلیون Btu در هر تن در یونان شروع شده و به بیش از 3/12 میلیون Btu در هر تن در کانادا می‌رسد.


پیش‌بینی نیازهای منطقه‌ای کشورهای OECD
مصرف زغال‌سنگ در کشورهای OECD با گام‌های نسبتا آهسته و موزون افزایش یافته و از 5/2 میلیون تن در سال 2003 به 8/2 میلیارد تن در 2015 و سپس 4/3 میلیارد تن در 2030 می‌رسد، یعنی میانگین 2/1 درصد افزایش در هر سال از 2003 تا 2015، متوسط 4/1 درصد در هر سال تا 2030 و بیشتر از 9/0 میلیارد تن افزایش مصرف زغال‌سنگ در کشورهای OECD تا سال 2030، در نتیجه پیش‌بینی افزایش بسیار زیاد نیاز زغال‌سنگ در آمریکاست.

به استثنای کشورهای OECD اروپا و ژاپن که پیش‌بینی شده مصرف زغال‌سنگ در آنها تقریبا ثابت بماند، افزایش آرام و ملایمی برای مصرف زغال‌سنگ در کشورهای OECD شامل کره‌جنوبی، کانادا، استرالیا، نیوزلند و مکزیک پیش‌بینی شده است. در کشورهای OECD اروپا، گاز طبیعی سهم زیادی از انرژی را تسخیر کرده است و در اندازه کمتر زغال‌سنگ و انرژی هسته‌ای جانشین نفت شده‌اند. رشد آرام اقتصادی در ژاپن سبب رشد آهسته نیاز در همه بخش‌های انرژی شده است و بر همین اساس در پیش‌بینی IEO2006، میزان زغال‌سنگ مصرفی در ژاپن نزدیک به همان میزان در سال 2003 نگه داشته شده است.


آمریکای شمالی
در سال 2003، ایالات متحده 1/1 میلیارد تن زغال‌سنگ برابر با 92 درصد از مجموع مصرف زغال‌سنگ در آمریکای شمالی و 44 درصد از مجموع مصرف کشورهای OECD زغال‌سنگ مصرف کرد. براساس پیش‌بینی‌ها مصرف زغال‌سنگ در آمریکا تا 8/1 میلیارد تن در سال 2030 بالا می‌رود. ایالات متحده ذخایر مهم و قابل‌توجهی از زغال‌سنگ را در اختیار دارد و تکیه شدیدی به زغال‌سنگ در تولید برق دارد، روندی که در پیش‌بینی‌ها ادامه خواهد داشت. سهم زغال‌سنگ از مجموع انرژی الکتریکی تولید شده در آمریکا (شامل انرژی الکتریکی تولید شده در گرما و قدرت کارخانه‌ها در بخش‌های صنعتی، تجاری و بازرگانی)، از 51 درصد در سال 2003 به آرامی کاهش یافته و به 48 درصد در 2015 می‌رسد، سپس تا 57 درصد در سال 2030 افزایش می‌یابد. بیشتر افزایش در مصرف زغال‌سنگ در آمریکا برای بعد از 2015 پیش‌بینی شده است. بین سال‌های 2005 تا 2015 قیمت گاز طبیعی کاهش می‌یابد و در نتیجه رقابت شدیدی برای تولید الکتریسیته به‌وسیله گاز طبیعی یا زغال‌سنگ ایجاد می‌شود.

در این مدت افزایش تولید انرژی الکتریکی از طریق گاز طبیعی هدف‌گذاری شده است و بر همین اساس 200 گیگاوات ظرفیت جدید گاز طبیعی از سال 1999 تا 2004 ایجاد شده است. بعد از 2015 افزایش قیمت گاز طبیعی رای به استفاده از زغال‌سنگ می‌دهد و کارخانه‌های زغال‌سنگ‌سوز با ظرفیت 155 گیگاوات تا سال 2030 ساخته می‌شوند که نشان‌دهنده 89 درصد از مجموع زغال‌سنگ تولیدی از سال 2003 تا 2030 خواهد بود. در کانادا مصرف زغال‌سنگ از 69 میلیون تن در 2003 به 123 میلیون تن در 2030 می‌رسد. برای مدتی کوتاه، مصرف زغال‌سنگ در کانادا یکنواخت باقی می‌ماند، هنگامی که دولت Ontario برنامه‌هایش را برای تعطیلی و بستن همه کارخانه‌های زغال‌سنگ‌سوز که ظرفیتی 6/7 گیگاواتی ایجاد می‌کنند تا اوایل سال 2009 به پیش می‌برد. البته دولت مشخصا گفته که تا زمان پیدا شدن منابع جایگزین تعطیلی کارخانه‌ها کامل نخواهد شد. تصمیم به تعطیلی کارخانه‌ها ناشی از دلایل و فرض‌هایی بود که ادامه کار کارخانه‌ها را مغایر با سلامت انسان و محیط‌زیست می‌دانست و این روند را غیرقابل‌ قبول می‌دانست. در غرب کانادا جایی که بیشترین منابع زغال‌سنگ کشور در آن جا قرار دارد، پیش‌بینی شده افزایش نیاز و تقاضا برای انرژی الکتریکی باعث ایجاد افزایش ظرفیت‌های تولید کارخانه‌های زغال‌سنگ‌سوز شود.



کشورهای OECD اروپا
در پیش‌بینی IEO2006، مصرف زغال‌سنگ در OECD اروپا با 40 میلیون تن، فقط 5 درصد افزایش خواهد یافت. به هر حال منطقه همچنان بازار مهمی برای مصرف زغال‌سنگ خواهد بود. مصرف زغال‌سنگ در OECD اروپا در سال 2003، 887 میلیون تن یعنی 36 درصد از مجموع مصرف جهانی زغال‌سنگ بود. کشورهای مهم و مصرف‌کنندگان عمده زغال‌سنگ در منطقه، همگی در سال 2003، 65 میلیون تن یا بیشتر زغال‌سنگ مصرف کردند. این کشورها شامل آلمان، یونان، لهستان، ترکیه، پادشاهی بریتانیا و جمهوری چک بود. همچنین کشورهای OECD اروپا تکیه شدیدی به واردات زغال‌سنگ داشتند. زغال‌سنگ چوب‌نما (لایگنیت) Btu پایین از منابع مهم تولید انرژی داخلی این کشورها بود. در سال 2003 لایگنیت 47 درصد از مصرف مجموع زغال‌سنگ منطقه در واحد تناژ و 23 درصد در واحد Btu را تشکیل می‌داد. چشم‌انداز مصرف زغال‌سنگ در کشورهای OECD اروپا نشان‌دهنده کاهش 32 درصدی در این زمینه است که بین سال‌های 1900 تا 2030 اتفاق می‌افتد. در همین حال، برنامه‌ریزی‌های انجام شده و بعضی اخیرا تکمیل شده، برای افزایش ظرفیت کارخانه‌های زغال‌سنگ‌سوز در ترکیه و یونان، حاکی از علاقه مجدد بعضی از کشورها در این منطقه برای استفاده از زغال‌سنگ است. تولیدکنندگان انرژی الکتریکی در آلمان، اسپانیا، فرانسه، ایتالیا، لهستان، جمهوری چک و کشور اسلواکی، برنامه‌هایی برای نوسازی یا جایگزینی کارخانه‌های زغال‌سنگ‌سوز تولیدکننده الکتریسیته موجود، ظرف دو دهه آینده اعلام کرده‌اند.


تولیدکنندگان نیرو در آلمان، اخیرا برنامه‌هایی برای ساخت کارخانه‌های جدید زغال‌سنگ‌سوز با ظرفیت 5/11 گیگاوات تا سال 2011 معرفی کرده‌اند که مقدمه‌ای خواهد بود برای جایگزینی کارخانه‌های موجود. انگیزه اصلی بر ساخت کارخانه‌های جدید زغال‌سنگ در آلمان، کاهش آلودگی‌های دی‌اکسید کربن بر طبق مقررات خواهد بود. در میان فاکتورهای مهمی که باعث توقف رشد سریع مصرف زغال‌سنگ کشورهای OECD اروپا در پیش‌بینی‌ها می‌شود، رشد نسبتا آهسته منطقه، در مصرف همه انرژی‌ها است. (7/0 درصد در هر سال). عوامل دیگری نیز به این مسئله کمک می‌کنند، از جمله همکاری کارخانه‌ها شامل ادامه یافتن نفوذ گاز طبیعی در هر دو بخش برق و صنعت، رشد استفاده از سوخت‌های تجدیدپذیر در منطقه و افزایش فشار بر کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای کاهش سوبسیدها در حمایت از تولیدکنندگان و معدنکاران زغال‌سنگ سخت.



کشورهای OECD آسیا
در سال 2003، کشورهای OECD آسیا (استرالیا، نیوزلند، ژاپن و کره‌جنوبی)، 404 میلیون تن زغال‌سنگ مصرف کردند که برابر بود با 16 درصد از مجموع مصرف زغال‌سنگ کشورهای OECD. به علاوه به‌منظور تامین نیازهای منطقه، کشورهای OECD آسیا نقش مهمی در بازار تجارت بین‌المللی بازی می‌کنند. در سال 2003، استرالیا با تامین 238 میلیون تن زغال‌سنگ در بازار بین‌المللی، پیشتاز صادرات زغال‌سنگ جهان بود، در حالی که ژاپن و کره‌جنوبی به ترتیب با 181 و 77 میلیون تن واردات، پیشتاز واردکنندگان زغال‌سنگ جهان بودند.

براساس گزارش IEO در سال 2006، مصرف زغال‌سنگ در کشورهای OECD آسیا با 156 میلیون تن افزایش به 560 میلیون تن در 2030 خواهد رسید. با تغییرات اندک پیش‌بینی شده در مصرف زغال‌سنگ برای ژاپن، کشورهای کره‌جنوبی، استرالیا و نیوزلند عاملان افزایش بالقوه و واقعی در منطقه هستند.

مصرف زغال‌سنگ در استرالیا و نیوزلند با متوسط 4/1 در هر سال، از 147 میلیون تن در 2003 به 216 میلیون تن در 2030 می‌رسد. به‌واسطه برخورداری از ذخایر مهم و قابل توجه زغال‌سنگ، استرالیا و نیوزلند تکیه شدیدی به زغال‌سنگ برای تولید برق دارند. کارخانه‌های تولید نیروی زغال‌سنگ‌سوز در این دو کشور، مجموعا 73 درصد از انرژی الکتریکی این دو کشور در سال 2003 را تامین کردند و این روند برای تولید بیش از 70 درصد از الکتریسیته دو کشور تا 2030 ادامه خواهد یافت. تامین انرژی الکتریکی باعث افزایش 94 میلیون تنی در مصرف زغال‌سنگ کره‌جنوبی از سال 2003 تا 2030 خواهد شد. کمپانی‌های تولیدکننده نیرو در کره‌جنوبی برنامه‌هایی برای اضافه کردن ظرفیت 8 گیگاواتی کارخانه‌های زغال‌سنگ‌سوز از 2004 تا 2010 دارند، شامل دو واحد 800 مگاواتی که در سال 2004 وارد خط تولید در کارخانه نیروی یونگ‌هونگ در جنوب‌شرقی کره می‌شوند.



کشورهای Non - OECD
طبق گزارش IEO در سال 2006، مصرف زغال‌سنگ در کشورهای OECD – Non با 140 درصد افزایش، از 3 میلیارد تن در 2003 به 1/7 میلیارد تن در 2030 خواهد رسید. علت اصلی این افزایش رشد قوی اقتصادی و بالا رفتن نیاز به انرژی در دو کشور هند و چین است. این 2/4 میلیارد تن افزایش، 81 درصد از افزایش پیش‌بینی شده در مصرف زغال‌سنگ جهان است. سهم زغال‌سنگ از مجموع انرژی مصرفی در کشورهای OECD ـ non از 29 درصد در سال 2003 به آهستگی افزایش می‌یابد و به 32 درصد در 2030 خواهد رسید. مصرف زغال‌سنگ در کشورهای OECD ـ non از سال 2003 تا 2015، سالیانه 5/4 درصد افزایش یافته، سپس این روند کند می‌شود و به 4/2 درصد در هر سال از 2015 تا 2030 می‌رسد. شیب کند رشد اقتصادی در کشورهای OECD ـ non آسیا، که در حال حاضر با گام‌های سریع سعی در توسعه دارد، زمینه‌ساز کاهش میزان رشد مصرف زغال‌سنگ در کشورهای OECD ـ non خواهد بود.


رشد فاحش و چشمگیری برای مصرف زغال‌سنگ در دو کشور چین و هند پیش‌بینی شده است. مصرف زغال‌سنگ دو کشور، از 2003 تا 2030 در مجموع تا 6/3 میلیارد تن (9/3 درصد در هر سال) افزایش می‌یابد که این میزان 86 درصد از افزایش مصرف زغال‌سنگ پیش‌بینی شده در منطقه OECD ـ non است. مصرف زغال‌سنگ در سایر کشورهای OECD ـ non با میانگین 7/1 درصد رشد در هر سال به افزایش 6/0 میلیارد تنی از 2003 تا 2030 می‌رسد.



کشورهای non – OECD آسیا
چین و هند دو کشور بسیار بزرگ هم از نظر وسعت و هم از نظر جمعیت هستند. هر دو کشور دارای ذخایر قابل توجه و مهم زغال‌سنگ هستند. این دو کشور مجموعا 70 درصد از افزایش پیش‌بینی شده مصرف زغال‌سنگ دنیا را به خود اختصاص داده‌اند. رشد بالای اقتصادی هر دو کشور (میانگین 6 درصد در هر سال برای چین و 4/5 درصد در هر سال برای هند از 2003 تا 2030) سبب افزایش نیاز آنها به انرژی مخصوصا در بخش‌های صنعتی و تولید انرژی الکتریکی خواهد شد، که پیش‌بینی می‌شود برای برطرف کردن این نیاز، زغال‌سنگ جایگاه ویژه‌ای داشته باشد.


زغال‌سنگ استفاده شده در صنعت برق چین، با متوسط 2/4 درصد تغییر در هر سال، از 3/16 هزار میلیارد Btu در 2003، به 1/50 هزار میلیارد Btu در 2030 می‌رسد. در مقایسه با چین، مصرف زغال‌سنگ در بخش تولید نیروی آمریکا با 6/1 درصد رشد سالیانه، از 2/20 هزار میلیارد Btu در 2003 به 7/30 هزار میلیارد Btu در 2030 خواهد رسید. در پایان سال 2003، چین به‌صورت تخمینی دارای کارخانه‌های زغال‌سنگ‌سوز با ظرفیت 239 گیگاوات بود، پیش‌بینی شده به موازات رشد سریع اقتصادی برای برطرف کردن نیاز به انرژی الکتریکی، کارخانه‌های جدید زغال‌سنگ‌سوز با ظرفیت 546 گیگاوات تا پایان سال 2030 وارد خط تولید در چین شوند که این امر مستلزم سرمایه‌گذاری بزرگ اقتصادی در کارخانه‌های تولید نیرو با زغال‌سنگ به همراه سیستم‌های ارسال و توزیع پیشرفته است.


نزدیک به یک دوم (45 درصد) از مصرف زغال‌سنگ چین در سال 2003، مربوط به بخش‌هایی غیراز انرژی الکتریکی و عمدتا در بخش‌های صنعتی بود. چین بزرگترین تولیدکننده فولاد و چدن دنیا در سال 2003 بود. در مدت پیش‌بینی شده، نیاز به زغال‌سنگ در بخش‌های غیرالکتریکی چین، با 1/26 هزار میلیارد Btu افزایش، تقریبا 3 برابر می‌شود. با وجود این رشد قابل توجه، به هرحال، سهم زغال‌سنگ از مجموع نیازهای غیر از انرژی الکتریکی در چین به همان میزان در سال 2003 باقی می‌ماند.


اصولا چون چین ذخایر محدودی از نفت و گاز طبیعی در اختیار دارد، زغال‌سنگ به‌عنوان منبع اصلی و مهم در بخش صنایع چین باقی خواهد ماند.

به‌واسطه نیاز چین به واردات نفت و گاز طبیعی برای برطرف کردن احتیاجاتش، دولت چین به‌طور جدی، توسعه و پیشرفت صنعت زغال‌سنگ مایع را دنبال می‌کند. اولین کارخانه تولید زغال‌سنگ مایع در چین، طبق برنامه‌ریزی انجام شده در اواسط سال 2007 آغاز به کار خواهد کرد. این کارخانه که در منطقه داخلی و مستقل Mongolia قرار دارد، توسط شرکت آبگونه‌سازی زغال‌سنگ شنهوا (shenhua) ساخته خواهد شد و در ابتدا دارای ظرفیت تقریبی 60 هزار بشکه در روز است. در طرحی دیگر، شرکت‌های زغال‌سنگ شنهوای چین و Ningixia در حال مطالعه ساخت دو کارخانه زغال‌سنگ مایع با ظرفیت 80 هزار بشکه در روز واقع در منطقه خودمختار Ningixia و استان شان‌ژی‌ چین هستند. در هندوستان تقریبا 70 درصد از افزایش پیش‌بینی شده مصرف زغال‌سنگ در بخش تولید نیروی الکتریکی خواهد بود و بیشترین سهم باقی‌مانده در بخش صنایع این کشور است.


در سال 2003 کارخانه‌های تولید نیروی زغال‌سنگ‌سوز در هند، 5 هزار میلیارد Btu زغال‌سنگ مصرف کردند که این میزان 69 درصد از مجموع نیاز زغال‌سنگ کشور هند را تشکیل می‌داد. پیش‌بینی شده، زغال‌سنگ مورد استفاده در بخش تولید نیروی الکتریکی در هند، سالیانه 7/2 درصد افزایش یابد و به 3/10 هزار میلیارد Btu در 2030 برسد. به‌علاوه کارخانه تولید نیروی زغال‌سنگ‌سوز با ظرفیت 94 گیگاوات وارد خط تولید می‌شود و در نتیجه ظرفیت تولید کارخانه‌های زغال‌سنگ‌سوز هند بیش از دو برابر خواهد شد و طبق پیش‌بینی IEO2006 از 67 گیگاوات در 2003 به 161 گیگاوات در 2030 می‌رسد. در حال حاضر، دولت هند اعلام کرده است که کارخانه جدید تولید نیروی زغال‌سنگ‌سوز با ظرفیت 5/16 گیگاوات، در طول برنامه 10 ساله دولت کامل خواهد شد. (دوره 5 ساله در مارس 2007 به پایان می‌رسد) دولت هند تکمیل کارخانه‌های تولید نیروی زغال‌سنگ‌سوز با ظرفیت بیش از 50 گیگاوات در پایان سال یازدهم برنامه را هدف‌گذاری کرده است. (در مارس 2012 پایان می‌یابد)

/ 0 نظر / 18 بازدید